ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

969

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

و در « شهداء الفضيله » فرموده : اعسم تلميح بعسمان ، و آن لقب يكى از اجداد اين خانواده است كه فخذى بوده از حرب ، و حرب يكى از قبائل حجاز است . در « فوائد الرضوية 2 : 373 » فرمايد كه عضد الدولهء ديلمى اين طايفه را بنجف آورده و در آنجا سكنى داد . و در « نقباء البشر 3 : 1003 » فرمايد كه اين خانواده اعسم را عسمان مىگويند و نسبت آنها بجدشان زبيد است ، و چندين نفر از فقها و شعرا از آنها بهم رسيده‌اند . انتهى . و به‌هرحال ، شيخ محمد على - چنان كه در كتاب « الكنى و القاب 2 : 36 » نوشته - فرزند مرحوم شيخ حسين بن شيخ محمد نجفى است ، و خود از اعيان علما و بزرگان شعرا و شاگرد جمعى از علما ، از آن جمله مرحوم سيد بحر العلوم و بعد از او شيخ جعفر نجفى و بلكه از ندما و جلساء جناب بحر العلوم بوده ، و منظومات و أراجيز چندى داشته : اول « ارجوزه‌ئى در ارث » . دويم « ارجوزه‌ئى در أطعمه و اشربه » . سيم « ارجوزه‌ئى در رضاع » . چهارم « مراثى » بسيارى براى حضرت سيد الشهداء ( عليه السلام ) . پنجم « ديوانى » در اشعار . و فرزندش مرحوم شيخ عبد الحسين كه در ( 1247 ) بيايد بسيارى از منظومات او را شرح كرده ، و مرحوم سيد كلب باقر جايسى « ارجوزهء اطعمه و اشربه » را تخميس نموده . شيخ محمد على در اين سال وفات كرده ، چنان كه در « الذريعة : ج 1 در ضمن ارجوزه اطعمه و اشربه و ارجوزه ارث و رضاع » نوشته ، و هم در « شهداء الفضيلة : 328 » همين‌طور است ، ليكن در « مجلهء مباركهء المرشد » در سنه 1215 نوشته كه ظاهرا غلط باشد . و او در صحن نجف در مقبرهء خانوادهء اعسم دفن شد ، و اينك اين چند شعر از او از ارجوزهء ارث نوشته مىشود : نحمدك اللهم يا من شرعا * دينا به النبى طه صدعا و من أبان حكم الانسان * حيا و ميتا احسن البيان تا اينكه فرمايد : و بعد لما أن وقفت فى الاثر * على حديث جاء من خير البشر تعلموا علم المواريث و قد * سماه نصف العلم فى ما قد ورد و گفتيم كه فرزندش شيخ عبد الحسين در ( 1247 ) بيايد ، و وى را فرزند ديگرى بوده